السلمي

74

مجموعة آثار السلمي

بيدقت يا سهل‌انگار ؛ ما در چاپ تفسير منسوب به امام جعفر صادق ( ع ) از آن استفاده كرده بوديم ودر اينجا آن را به كنار نهاديم ، چون خطاهاى فاحش آن زياد ونسخه بدلهاى آن بندرت جالب است . استثنائا ، دو يا سه بار ، از نسخه بدلهاى آن كه در نسخ خطى ما نبود كمك گرفتيم . اما هيچيك از نسخه‌هاى خطى مورد استفاده را أساس قرار نداديم ، چون اين نسخه‌ها هم ارزش‌اند . البتة ، H و B بمراتب قديم‌ترند ؛ ليكن چون به دست كاتبان حرفه‌اى تحرير شده‌اند خواندن آنها غالبا از خواندن YF ، كه به دست با سوادان آشنا با ألفاظ صوفيه نوشته شده ، دشوارتر است . ميان اين چهار نسخه چه رابطه‌اى هست ؟ نسخهء H ، هر چند قديم است ، أصل نسخ ديگر نيست ، چه بسيارى از فقرات را فاقد است . به همين دليل ، B أصل بلا واسطه FY نيست ، هر چند اين دو نسخهء أخير به B نزديكترند تا به H . ليكن ، واضح است كه مقايسهء تام وتمام نسخ خطى تنها پس از مقابلهء سر تا سر متن حقائق ميسر است . به صرف مقابلهء روايات ابن عطا نمىتوان نتيجهء نهايى گرفت .